copyright © 2010 Roel Jansen / de School van de Kraanvogel · all rights reserved · e-mail: info@kraanvogel.nl
Tit Khun - achtergrond (#1)
ALGEMENE INFO
Tit Khun is een verdedigingskunst uit de Chinese provincie Fujian, die via Indonesië naar Nederland is gekomen. In Indonesië -met name in en rond Jakarta- is deze stijlschool vooral bekend geworden onder de namen Tang Kiam Khun, Tit Khun en Tit Khun Pay.
Meer specifiek, zo blijkt uit onderzoek, lijkt Tit Khun afkomstig te zijn uit het zuidelijke Shaolin-klooster in Quanzhou, waar het een zogenaamde 'binnenschool' geweest zou zijn: men leerde in principe alleen de 'buitenschool', maar later leerden daarvoor geselecteerde leerlingen een in die dagen geheime variant van dezelfde stijl. Daarin kregen dezelfde bewegingen zachtere en meer interne toepassingen. Naar het schijnt zou Tit Khun, na één van de vele vernietigingen van dit klooster, naar buiten zijn gebracht en verder zijn onderwezen als een op zichzelf staande stijlschool.
Hieronder volgt de geschiedenis van Tit Khun, zoals die door meneer Tan aan ons is overgeleverd.
Tit Khun is een verdedigingskunst uit de Chinese provincie Fujian, die via Indonesië naar Nederland is gekomen. In Indonesië -met name in en rond Jakarta- is deze stijlschool vooral bekend geworden onder de namen Tang Kiam Khun, Tit Khun en Tit Khun Pay.
Meer specifiek, zo blijkt uit onderzoek, lijkt Tit Khun afkomstig te zijn uit het zuidelijke Shaolin-klooster in Quanzhou, waar het een zogenaamde 'binnenschool' geweest zou zijn: men leerde in principe alleen de 'buitenschool', maar later leerden daarvoor geselecteerde leerlingen een in die dagen geheime variant van dezelfde stijl. Daarin kregen dezelfde bewegingen zachtere en meer interne toepassingen. Naar het schijnt zou Tit Khun, na één van de vele vernietigingen van dit klooster, naar buiten zijn gebracht en verder zijn onderwezen als een op zichzelf staande stijlschool.
Hieronder volgt de geschiedenis van Tit Khun, zoals die door meneer Tan aan ons is overgeleverd.
DE NAAM 'TIT KHUN'
We komen de naam 'Tit Khun' tegen op diverse manieren: als Tit Khun, Thit Kun of Tit Kun. Uiteraard moet ze gewoon in het Chinees geschreven worden.
'Tit Khun' is hoogstwaarschijnlijk niet de echte naam van deze stijl. Echter, in vroeger tijd was het niet gebruikelijk om vragen te stellen aan de leraar, waardoor het denkbaar is dat de oorspronkelijke naam verdwenen is. Dit komt waarschijnlijk voort uit een vorm van pragmatisme: wie kon het nou iets schelen hoe een stijl heette? Als men het maar kon tóepassen!
Dat Tit Khun-beoefenaren denken dat het niet de originele naam is komt, enerzijds, doordat de naam van de allereerste basisstap eveneens tit khun -'recht boksen'- luidt...
We komen de naam 'Tit Khun' tegen op diverse manieren: als Tit Khun, Thit Kun of Tit Kun. Uiteraard moet ze gewoon in het Chinees geschreven worden.
'Tit Khun' is hoogstwaarschijnlijk niet de echte naam van deze stijl. Echter, in vroeger tijd was het niet gebruikelijk om vragen te stellen aan de leraar, waardoor het denkbaar is dat de oorspronkelijke naam verdwenen is. Dit komt waarschijnlijk voort uit een vorm van pragmatisme: wie kon het nou iets schelen hoe een stijl heette? Als men het maar kon tóepassen!
Dat Tit Khun-beoefenaren denken dat het niet de originele naam is komt, enerzijds, doordat de naam van de allereerste basisstap eveneens tit khun -'recht boksen'- luidt...
De allereerste basisstap, 'tit khun'.
...en, anderzijds, precies doordat die naam 'recht boksen' betekent: een vreemde en onterechte benaming voor een kunst die zich specialiseert in snelle, zijwaarts ontwijkende manoeuvres. Bovendien is het wel vaker voorgekomen dat een stijl van naam wisselde, gewoon omdat men daar behoefte aan had. Aangezien een 'stijl' eigenlijk, ook in China in die dagen, als zodanig niet zo hoog werd aangeslagen en meer gezien werd als een kwaliteit die toebehoorde aan een persoon, is Tit Khun bijvoorbeeld eveneens bekend onder de naam Tang Kiam Khun -'het boksen van Tang Kiam'- naar Tjung Tang Kiam, een beroemd Tit Khun-meester die rond het eind van de negentiende eeuw in Batavia -het toenmalige Jakarta- leefde.
TIT KHUN IN INDONESIË: DE EERSTE VIER GENERATIES
Degene die Tit Khun naar Indonesië heeft gebracht heette Kam Siok (uit onderzoek is gebleken dat dit rond 1850 geweest moet zijn - R.J.). Hij kwam samen met zijn su heng, zijn 'oudere broeder', naar Indonesië.
Kam Siok was een rondreizende tabakshandelaar. Hij werd bij dat werk geholpen door zijn knechtje Tjung Tang Kiam, ook bekend onder de betiteling 'kwee' Tang Kiam. Tang Kiam leerde veertig jaar als enige leerling Tit Khun bij Kam Siok.
Op een gegeven moment riep Kam Siok Tang Kiam bij zich. Hij zei: "Ik kan je niets meer leren. Als je je Tit Khun wil uitdiepen en verfijnen moet je verder leren bij mijn su heng; hij is inmiddels alweer terug naar China, maar zijn kennis en vaardigheid zijn hoger dan de mijne".
Uit loyaliteit naar zijn leraar weigerde Tang Kiam dit advies op te volgen. Bovendien was hij inmiddels zó goed dat Tit Khun in de omgeving bekend en beroemd werd onder de naam Tang Kiam Khun, 'het boksen van Tang Kiam'.
Degene die Tit Khun naar Indonesië heeft gebracht heette Kam Siok (uit onderzoek is gebleken dat dit rond 1850 geweest moet zijn - R.J.). Hij kwam samen met zijn su heng, zijn 'oudere broeder', naar Indonesië.
Kam Siok was een rondreizende tabakshandelaar. Hij werd bij dat werk geholpen door zijn knechtje Tjung Tang Kiam, ook bekend onder de betiteling 'kwee' Tang Kiam. Tang Kiam leerde veertig jaar als enige leerling Tit Khun bij Kam Siok.
Op een gegeven moment riep Kam Siok Tang Kiam bij zich. Hij zei: "Ik kan je niets meer leren. Als je je Tit Khun wil uitdiepen en verfijnen moet je verder leren bij mijn su heng; hij is inmiddels alweer terug naar China, maar zijn kennis en vaardigheid zijn hoger dan de mijne".
Uit loyaliteit naar zijn leraar weigerde Tang Kiam dit advies op te volgen. Bovendien was hij inmiddels zó goed dat Tit Khun in de omgeving bekend en beroemd werd onder de naam Tang Kiam Khun, 'het boksen van Tang Kiam'.
DE HERKOMST VAN TIT KHUN
Waar Tit Khun vandaan komt, vertelde meneer Tan, weet niemand. Toen hij het aan zijn leraar vroeg antwoordde die "van Shaolin", maar meneer Tan voegde daar zelf aan toe dat in Indonesië iederéén zei dat zijn stijl van Shaolin afkomstig was omdat dat zo'n beroemde naam was.
NB Op DEZE inventarislijst is duidelijk te lezen hoe vrijwel èlke school de naam van Shaolin ('Sao Lin') gebruikt; de naam is bijna een synoniem geworden voor 'vechtkunst'. De Tit Khun-meesters vind je onder 'Hok Kian Sao Lin' (1-d in de eerste Hok Kian-lijst en 1-e in de tweede).
Tit Khun is in ieder geval volgens meneer Tan een Hokkien-stijl, d.w.z. uit Fujian afkomstig: Hokkien is namelijk de uitspraak, in het lokale dialect, voor 'Fujian'.
Waar Tit Khun vandaan komt, vertelde meneer Tan, weet niemand. Toen hij het aan zijn leraar vroeg antwoordde die "van Shaolin", maar meneer Tan voegde daar zelf aan toe dat in Indonesië iederéén zei dat zijn stijl van Shaolin afkomstig was omdat dat zo'n beroemde naam was.
NB Op DEZE inventarislijst is duidelijk te lezen hoe vrijwel èlke school de naam van Shaolin ('Sao Lin') gebruikt; de naam is bijna een synoniem geworden voor 'vechtkunst'. De Tit Khun-meesters vind je onder 'Hok Kian Sao Lin' (1-d in de eerste Hok Kian-lijst en 1-e in de tweede).
Tit Khun is in ieder geval volgens meneer Tan een Hokkien-stijl, d.w.z. uit Fujian afkomstig: Hokkien is namelijk de uitspraak, in het lokale dialect, voor 'Fujian'.
De provincie Fujian
Dit is zo goed als zeker daar de stijl alleen maar aan Hokkien-Chinezen is onderwezen, en de Chinezen in Indonesië waren vroeger in ieder geval uitermate afkomst-getrouw: iemand van een andere 'clan' of achtergrond kreeg geen onderwijs.
Tjung Tang Kiam woonde in Kali Lio, op de Pasar Senen in Jakarta. Er is over hem overgeleverd dat hij een opiumzuiger was, klein (zijn bijnaam onder Indonesiërs luidde 'peh ketjil'), en erg mager.
De Pasar Senen in vroeger tijd
Na Tang Kiam ontstond er een Indonesische variant van Tit Khun, de Silat Tang Kiam. Tang Kiam was namelijk met een Indonesische vrouw getrouwd. Maar nu rees het probleem wat er met Tit Khun moest gebeuren, want een kind van Tang Kiam zou geen echte Chinees zijn (sja, dat werd als een 'probleem' gezien in die dagen...)! Daarop besloot Tang Kiam dat als het kind een zoon zou zijn, deze een Chinees werd; was het een dochter, dan werd ze Indonesische. Het wèrd een dochter, en als Indonesische mocht ze geen Tit Khun leren.
Later zou ze met een Indonesische man trouwen, die al veel Pençak Silat had getraind. Hij wilde graag de Chinese krijgskunst van zijn schoonvader leren maar dit verzoek werd afgewezen. Daarop ging zijn vrouw voor hem spioneren door een kiertje in het hek. Wat ze aldus van haar vader afkeek en leerde gaf ze door aan haar man, en zo ontstond de Silat Tang Kiam.
Later zou ze met een Indonesische man trouwen, die al veel Pençak Silat had getraind. Hij wilde graag de Chinese krijgskunst van zijn schoonvader leren maar dit verzoek werd afgewezen. Daarop ging zijn vrouw voor hem spioneren door een kiertje in het hek. Wat ze aldus van haar vader afkeek en leerde gaf ze door aan haar man, en zo ontstond de Silat Tang Kiam.
Maar de echte Tit Khun bleef bij Tang Kiam en zijn leerlingen; en anders dan Kam Siok, die alleen Tang Kiam als leerling had gehad, had Tang Kiam er meerdere.
De laatste leerling die hij zou aannemen was Tjiam Tjeng Soey. Hij is bekend als 'peh' ('oompje') Tjeng. 'Peh' Tjeng leerde veertig jaar bij Tang Kiam.
Meerdere leerlingen van 'peh' Tjeng bereikten de graad van meesterschap. Gouw Gin Hok was de laatste leerling van 'peh' Tjeng en leerde vijfentwintig jaar bij zijn meester. Zelfs toen 'peh' Tjeng op zijn sterfbed lag gebood hij Gouw Gin Hok om, voor zijn ziekbed, basisoefeningen met de vlindermessen te trainen! Tijdens één van deze sessies is 'peh' Tjeng overleden.
De laatste leerling die hij zou aannemen was Tjiam Tjeng Soey. Hij is bekend als 'peh' ('oompje') Tjeng. 'Peh' Tjeng leerde veertig jaar bij Tang Kiam.
Meerdere leerlingen van 'peh' Tjeng bereikten de graad van meesterschap. Gouw Gin Hok was de laatste leerling van 'peh' Tjeng en leerde vijfentwintig jaar bij zijn meester. Zelfs toen 'peh' Tjeng op zijn sterfbed lag gebood hij Gouw Gin Hok om, voor zijn ziekbed, basisoefeningen met de vlindermessen te trainen! Tijdens één van deze sessies is 'peh' Tjeng overleden.
Lees verder >>>
